Szanowni Państwo Dyrektorzy,
Ministerstwo Edukacji Narodowej prezentuje dwa poradniki „Wiedza moją Tarczą” – dla uczniów klas I-III oraz IV-VII szkół podstawowych. Materiały pomagają dzieciom i młodzieży poznawać zasady bezpieczeństwa i rozwijać umiejętności reagowania w trudnych sytuacjach. Stanowią również wsparcie dla nauczycieli, rodziców i opiekunów w rozmowach i pracy z dziećmi. Poradniki powstały w ramach współpracy międzyresortowej. W ich przygotowaniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej współpracowały: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Obrony Narodowej, Akademia Pożarnicza, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy oraz Ośrodek Rozwoju Edukacji. Przygotowanie tekstów, zadań i grafiki wymagało konsultacji merytorycznych oraz opinii ekspertów z zakresu dydaktyki i bezpieczeństwa, a także psychologów.
Podział na dwie grupy wiekowe pozwala dostosować sposób przekazywania informacji i poziom trudności zadań do potrzeb uczniów. Młodsze dzieci poznają proste zasady, a starsze – bardziej złożone zagrożenia i sposoby reagowania na nie. Treści mają układ spiralny: uczniowie wracają do poznanych zagadnień, utrwalają je i stopniowo poszerzają swoją wiedzę. W poradniku dla klas I-III dzieciom towarzyszą Kasia i Lucek – bohaterowie, którzy pomagają poznawać zasady bezpiecznego postępowania. Uczniowie dowiadują się m.in., jak wezwać pomoc pod numerem 112, bezpiecznie poruszać się po drodze i korzystać z internetu oraz jak zachować się podczas pożaru, powodzi, alarmu czy braku prądu. Publikacja podpowiada także, co zrobić w razie zgubienia się w tłumie, jak reagować na przemoc rówieśniczą i do kogo zwrócić się o wsparcie. Poznane zasady dzieci utrwalają, wykonując 45 wyzwań – od zagadek, rymowanek i rysowania po praktyczne zadania z udziałem bliskich. Po ukończeniu każdego wyzwania kolorują kolejne pole swojej „tarczy bezpieczeństwa”. Poradnik zawiera również proste ćwiczenia pomagające radzić sobie ze strachem, które można wykonywać w bezpiecznym miejscu.
Poradnik dla klas IV-VII pomaga uczniom rozpoznawać zagrożenia i poznawać zasady właściwego reagowania. Wyjaśnia m.in., jak skutecznie wezwać pomoc, rozpoznawać sygnały alarmowe, postępować podczas ewakuacji oraz przygotować się na pożar, powódź czy długotrwały brak prądu. Zwraca również uwagę na to, które działania uczniowie mogą podejmować samodzielnie, a które wymagają pomocy dorosłych. Ważną częścią publikacji jest bezpieczeństwo w internecie. Uczniowie poznają zasady ochrony danych i kont internetowych, ostrożnego korzystania z linków i załączników oraz sprawdzania wiarygodności informacji. Poradnik porusza także temat przemocy rówieśniczej, w tym hejtu w internecie, uczy rozpoznawania zachowań naruszających granice i wskazuje, gdzie szukać wsparcia. Zawiera również ćwiczenia pomagające radzić sobie ze stresem i strachem. Materiał obejmuje 15 misji, z których każda składa się z trzech wyzwań. Zadania zachęcają m.in. do opracowania z bliskimi rodzinnego planu kryzysowego, sprawdzenia bezpieczeństwa domu oraz wspólnej weryfikacji informacji znalezionej w internecie. Po ukończeniu kolejnych misji uczniowie zaznaczają postępy na swojej „tarczy bezpieczeństwa”, a na zakończenie mogą uzupełnić zamieszczony w publikacji certyfikat eksperta bezpieczeństwa.
Wiele proponowanych zadań zakłada współpracę dziecka z osobą dorosłą lub wykonanie ich pod jej nadzorem. W obu poradnikach znalazły się zadania dotyczące m.in. wspólnego przygotowania plecaka bezpieczeństwa i przećwiczenia opuszczania domu w sytuacji zagrożenia. To okazja do rozmowy, wyjaśnienia trudniejszych zagadnień i przećwiczenia właściwych sposobów reagowania. Poradniki mogą być wsparciem dla nauczycieli w pracy z uczniami, a rodzicom pomagać w codziennych rozmowach o bezpieczeństwie. Dzięki wspólnemu zaangażowaniu szkoły i najbliższych dzieci mogą utrwalać poznane zasady i wykorzystywać je na co dzień.
W związku z powyższym proszę o upowszechnienie poradników w społeczności szkolnej.
Z wyrazami szacunku
Departament Wychowania i Profilaktyki
Ministerstwo Edukacji Narodowej
Zakończył się etap weryfikacji projektów zgłoszonych w ramach pilotażowej edycji Szkolnego Budżetu Obywatelskiego 2026 w Szkole Podstawowej nr 13 im. Stefanii Wilczyńskiej w Krakowie.
